Tìm phôi gỗ – Khởi đầu của một tác phẩm tượng gỗ Bác Hồ đẹp

Một pho tượng gỗ Bác Hồ đẹp không bắt đầu từ những đường đục đầu tiên. Nó bắt đầu từ việc tìm được một phôi gỗ xứng đáng.

Với người ngoài, một khối gỗ lớn có thể chỉ là nguyên liệu. Nhưng với người nghệ nhân điêu khắc, đó là nơi một tác phẩm đang chờ được đánh thức. Trước khi tạo nên gương mặt, thần thái hay từng nếp áo của Bác Hồ, người thợ phải dành rất nhiều thời gian để quan sát, đánh giá và lựa chọn phôi gỗ phù hợp.

Đây cũng là một trong những công đoạn quan trọng nhất quyết định chất lượng của tượng gỗ Bác Hồ đẹp sau này.

Phôi gỗ quan trọng như thế nào đối với một pho tượng Bác Hồ?

Điêu khắc tượng gỗ không đơn giản là lấy một khối gỗ rồi đục bỏ phần thừa. Mỗi loại gỗ có đặc tính riêng về màu sắc, thớ gỗ, vân gỗ, độ cứng và khả năng gia công.

Đặc biệt với những tác phẩm tượng Bác Hồ có kích thước lớn, việc lựa chọn phôi ngay từ đầu càng quan trọng. Phôi phải đủ kích thước để tạo hình, có kết cấu phù hợp và hạn chế tối đa những khuyết điểm có thể ảnh hưởng đến quá trình điêu khắc.

Một phôi gỗ tốt sẽ giúp nghệ nhân có nhiều “đất” để xử lý hình khối, tạo chiều sâu cho khuôn mặt, dáng người và trang phục. Ngược lại, nếu lựa chọn phôi không phù hợp, người thợ có thể phải thay đổi tỷ lệ hoặc gặp khó khăn khi đi vào những chi tiết quan trọng.

Vì vậy, tìm phôi không chỉ là tìm một khối gỗ lớn, mà là tìm một chất liệu đủ tốt để bắt đầu một tác phẩm có giá trị.

Nghệ nhân tìm phôi gỗ như thế nào?

Trước khi đưa một khối gỗ vào xưởng, người thợ thường phải quan sát khá kỹ.

1. Xem kích thước và hình dáng phôi

Kích thước phôi phải được tính toán dựa trên kích thước tượng dự kiến hoàn thiện. Không chỉ cần đủ chiều cao, phôi còn phải có chiều ngang và chiều sâu phù hợp với dáng tượng.

Với tượng gỗ Bác Hồ ngồi, đứng, đọc sách hay những mẫu tượng có nhiều chi tiết, yêu cầu về khối lượng gỗ ban đầu càng khác nhau.

Người nghệ nhân phải hình dung trước hình tượng sẽ nằm ở đâu trong khối gỗ và phần nào có thể tận dụng được từ hình dáng tự nhiên của phôi.

2. Quan sát thớ và vân gỗ

Vân gỗ đẹp không chỉ tạo nên giá trị thẩm mỹ cho tác phẩm sau khi hoàn thiện mà còn ảnh hưởng đến cách người thợ xử lý bề mặt.

Một đường vân chạy đẹp có thể trở thành điểm nhấn tự nhiên trên áo, thân tượng hoặc phần đế. Vì thế, người nghệ nhân cần quan sát hướng vân để có cách bố trí hình khối hợp lý.

Đây cũng là lý do cùng một loại gỗ nhưng mỗi phôi lại có giá trị khác nhau.

3. Kiểm tra các khuyết điểm của gỗ

Không phải cứ gỗ quý là có thể sử dụng để làm tượng.

Nghệ nhân cần kiểm tra các vị trí có mắt gỗ, nứt, mục, rỗng hoặc những vùng có kết cấu không ổn định. Những khuyết điểm này nếu nằm đúng vị trí khuôn mặt, bàn tay hoặc các chi tiết quan trọng có thể gây khó khăn rất lớn khi tạo hình.

Đối với một tác phẩm tượng Bác Hồ, những chi tiết nhỏ trên khuôn mặt lại có vai trò đặc biệt quan trọng. Vì vậy, việc lựa chọn phôi phải được tính toán từ trước chứ không thể chỉ nhìn vào màu sắc hay độ quý của gỗ.

Không phải phôi gỗ càng lớn càng tốt

Một quan niệm khá phổ biến là muốn làm tượng đẹp thì phải tìm một khối gỗ thật lớn.

Thực tế không hoàn toàn như vậy.

Phôi tốt là phôi phù hợp với tác phẩm.

Một khối gỗ có kích thước lớn nhưng nhiều khuyết điểm chưa chắc đã tốt bằng một phôi có kích thước vừa đủ, kết cấu ổn định và đường vân phù hợp.

Người nghệ nhân cần cân bằng nhiều yếu tố: kích thước tượng, dáng tượng, loại gỗ, hướng thớ, chất lượng phôi và cả ý tưởng tạo hình.

Đó là lý do công đoạn tìm phôi thường đòi hỏi kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm làm nghề.

Từ một khối gỗ thô đến tượng gỗ Bác Hồ

Khi phôi đã được lựa chọn, hành trình tạo tác mới thực sự bắt đầu.

Khối gỗ thô sẽ được nghiên cứu, đo đạc và định hình tổng thể. Người thợ từng bước loại bỏ phần gỗ dư để đưa khối gỗ về gần với hình dáng của tác phẩm.

Sau những đường cắt lớn là quá trình tạo hình ngày càng chính xác hơn: từ dáng người, khuôn mặt, mái tóc, trang phục cho đến những chi tiết nhỏ tạo nên thần thái của Bác.

Đặc biệt, với tượng gỗ Bác Hồ, điều quan trọng không chỉ là làm cho pho tượng “giống”. Người nghệ nhân còn phải thể hiện được vẻ giản dị, gần gũi, điềm đạm và thần thái đặc trưng của Người.

Vì vậy, càng đi sâu vào chi tiết, người thợ càng phải làm việc cẩn trọng.

Một pho tượng đẹp bắt đầu từ sự trân trọng

Có những tác phẩm mất hàng trăm giờ để hoàn thiện, nhưng giá trị của tác phẩm không chỉ nằm ở số giờ người nghệ nhân đã bỏ ra.

Nó nằm ở từng quyết định ngay từ đầu: chọn phôi nào, giữ lại phần gỗ nào, tạo dáng ra sao, xử lý khuôn mặt thế nào và làm thế nào để đường nét cuối cùng thể hiện được tinh thần của nhân vật.

Với Việt Sử Mộc, việc tìm phôi gỗ là bước đầu tiên trong hành trình tạo nên những tác phẩm tượng gỗ Bác Hồ đẹp, chuẩn thần thái và mang giá trị lâu dài.

Bởi một tác phẩm được làm bằng sự tôn kính cần bắt đầu từ chính chất liệu được lựa chọn bằng sự kỹ lưỡng và trân trọng.

Từ một khối gỗ vô danh, người nghệ nhân bắt đầu nhìn thấy hình hài của một con người vĩ đại.

Và từ những đường đục đầu tiên ấy, một tác phẩm tượng gỗ Bác Hồ dần được hình thành.

#TuongGoBacHo #TuongGoBacHoDep #TuongBacHo #PhoiGo #DieuKhacGo #NgheNhanDieuKhacGo #QuyTrinhLamTuongGo #TuongGoThuanViet #VietSuMoc